با شکست ایران از اعراب. تقریبا تا 200 سال هیچ شورشی علیه خلیفه ها صورت نگرفت.
یکی از ایالت هایی که در نزدیکی ایالت انشان(خوزستان کنونی) وجود داشت ایالت زمیگان نام داشت که از ایالت پارس(شیراز کنونی) تا انشان(خوزستان کنونی) و اسپهبان(اصفهان کنونی) قلمرو داشت. از انجایی که قلمرو سرزمینی آنها عمدتا کوهستانی بود. بخش اعظمی از مردم این مناطق از ترس کشته نشدن در جنگ اعراب در کوهها زندگی می کردند. از معروفترین کوهها همان تنگه تکاب است که حدفاصل شهرستان یاسوج و شهرستان کهگیلویه قرار دارد و در جنگ یونان و ایران آریوبرزن از سرداران بزرگ لر توانست سپاه اسکندر مقدونی را در این تنکه شکست دهد. در اواخر سده دوم هجری فردی به نام روزبه بر این ایالت فرمان روایی می کرد. پس از روزبه فرزندش مهرگان و پس از مهرگان فردی به نام سلمه فرمانروا بود. در دوران او فردی به نام گیلویه وارد دستگاه فرمانروایی شد و توانست جایگاه مهمی بدست آورد. او پس از سلمه فرمانروایی مناطق زمیگان را برعهده گرفت او که در دوره فرمانروایی به رفتار و احکام عادلانه در میان مردم معروف بود توانست جایگاه اجتماعی مهمی کسب کند. به دنبال همین جایگاه اجتماعی ایالت به او ، تصمیم گرفت علیه ناعدالتی های خلفای عباسی در خاک ایران، دست به اقدامی بزند. می توان گفت نخستین شورش ها علیه خلفا در دوره عباسی در اواخر سده دوم هجری و اوایل سده سوم هجری توسط گیلویه انجام گرفت . او در نبردی عیسی بن معقل حاکم جبال(که سرزمینهای همدان تا فارس کنترل می کرد) کشته و این مناطق را از سرزمین های تحت حاکمیت خلیفه خارج می کند و ادعای خودمختاری و استقلال می کند. او تا سال 346 قمری نواحی فرمانروایی گیلویه را به اوج قدرت می رساند. انها که به شورشیان کوه نشین معروف بودند با اینکه در نبرد ابودلف نماینده خلیفه کشته شد، اما سرکوب آنها بدست خلیفه آنچنان مهم بود که ان را نبرد خونین نامگذاری کرده و تا مدتها راجع به آن شعر می سرودند و جشن می گرفتند. خلیفه ابودلف سر گیلویه را نقره اندود کرد و بر نیزه کرد و در نبردهای بعدی خود با سایر ایالت ها ان را به نشانه پیروزی و فتح به میدان نبرد می برد. او که از کوه ها سپاهی تشکیل و اغاز گر اتحاد مناطق علیه خلیفه اعراب شد. آن مناطق به نام او نامگذاری شده و کوه گیلویه به کهگیلویه نام ایالت کهگیلویه بزرگ در تاریخ ثبت شد که شامل مناطق لرستان، چهار محال بختیاری، بوشهر و استان کهگیلویه و بویراحمد امروزی به مرکزیت کهگیلویه(دهدشت کنونی که قبل از آن با نام بلادشاپور مقر شاپور ساسانی بود) می باشد. پس از این نخستین شورش، 80 سال بعد یعقوب لیث توانست خاندان ابودلف را در نبرد زرقان شیراز شکست دهد و انتقام گیلویه را بگیرد. علاوه بر استان کهگیلویه و بویر احمد که زادگاه گیلویه بود، در استان فارس مناطق با نام گیلومهر نیز به نام او نامگذاری شده است(خبرگزاری دنا). آنگونه که از حکاکی ها و تصاویر به جا مانده بر می اید. پوشش قوم لر برگرفته از پوشش گیلویه می باشد و کلاهی که گیلویه بر سر داشت کلاهی استوانه ای سفید رنگ با دهانه ای جمع شده و تنه ای پف شده و زوار قهوه ای رنگ که هنوز مردمان کهگیلویه و بویراحمد برسر می گذارند.
سلام و درود بر شما که تاریخ ایران و ایرانی را زنده نگه میدارید – کار شما همانند کار استاتید بزرگ و نامدار است که هویت جامعه خود را حفظ میکند . روح همه گذشتگان از ایرانیان که ای خاک و بوم را حفظ کردند شاد باد .
لطفا شخصیت های نامدار و هویت ساز قدیمی ایرانی را بیشتر نمایان کنید .
درود
گیلومهر فرزند مهرگان فرزند روزبه ساسانی از روستایی بنام گیلومهر در دشت شاهی ممسنی در همایگان سفلی زاده شد.پس از مرگ عمویش سلمه حاکم منطقه زمینگان بازرنج گردید و پدرش حاکم رمینگان بازرنج یا همان بازرنگ ممسنی کنونی و سپیدان و کامفیروز و بویراحمد کنونی بود
وی سپاهی آماده و چند هزار نفری داشت، با خاندان ابودلف عجلی عرب، که از قرن دوم هـجری قمری در بخشی از ایران – خاصه محدوده عراق عجم مخصوصا پارس و خوزستان – حضور و سلطه یافته بودند، درگیر و به رغم موفقیتهای مقطعی و موفقیت در قتل معقل، برادر ابودلف، سرانجام پس از بیست سال رشادت در مقابل اعراب کشته شد. قلمرو گیلویه که ناحیۀ گستردهای از نزدیکیهای شیراز تا سمیرم، لردگان، ارجان (= بهبهان)، بخشی از کنارههای خلیج فارس(لیراوی)، ممسنی و کهگیلویه و بویراحمد بود، قلمرو حکمرانی گیلویه و خاندانش محسوب میشد. پس از گیلویه، فرزندانش، خالد و حسن و نوۀ او محمد بن حسن، به گونه ای دیگر در دربار خلفای عباسی حضور و نفوذ یافتند و نقش مهم خاندان را تداوم بخشیدند.
ضمنا از دیگر طوایف مرتبط به گیلویه، خاندان روزبهانی لرستان و حاکمان لرستان قدیم که از دیگر فرزندان روزبه ساسانی بودند میشود نام برد.
نام وی کی گیلویه بوده است که به اشتباه کهگیلویه خوانده میشود.
سپاس از توجه و تکمیل مطالب